Rynek Kraków

Rynek Główny w Krakowie

Każde miasto ma swój centralny punkt – zbieg władz miejskich, główny ośrodek religijny oraz handlowy. Dla Krakowa takim miejscem zawsze był Rynek Główny. Ten wspaniały plac stanowi reprezentacyjną część miasta będąc współcześnie centrum życia kulturalnego i najczęściej odwiedzanym przez turystów miejscem. Nie jest to niczym niezwykłym jeśli weźmie się pod uwagę nie tylko jego lokalizację, ale także fakt, iż każdy zakątek tego obszaru ma swoją historię.

Teren rynku został wytyczony w XIII wieku w czasie nadania przywileju lokacyjnego za panowania księcia krakowskiego i sandomierskiego Bolesława Wstydliwego. Zajął on plac o bokach długości nieco ponad 200 metrów, co łącznie daje ponad 40 000 metrów kwadratowych powierzchni. Uczyniło to krakowski rynek największym tego typu miejscem w średniowiecznej Europie. Także dzisiaj miejsce to znajduje się w czołówce takich obiektów pod względem wielkości.

Ówcześnie podstawowym przeznaczeniem każdego takiego rynku było umożliwienie handlu. Bardzo wyraźnym śladem tej działalności są wspaniale do dziś zachowane Sukiennice. Bardzo duże znaczenie miały także powstałe na przestrzeni lat kamienice wokół Rynku. Zamieszkiwały w nich najbardziej znamienite rody (na przykład Montelupich, po których został tak zwany Dom Włoski), bowiem posiadanie takiego budynku było oznaką ogromnego prestiżu. W XVI wieku na parterach owych kamienic zaczęły powstawać obiekty handlowe i składy, a później pierwsze nowożytne instytucje, takie jak kantory i poczta.

Rynek Główny od początku swego istnienia podlegał królowi. Dopiero Kazimierz Wielki zrzekł się znacznej jego części na rzecz miasta. Jako centrum Krakowa stanowił ośrodek życia miejskiego. Będąc częścią Drogi Królewskiej był świadkiem wjazdów monarchy. Na Rynku odbywały się także publiczne egzekucje. Miejsce to jest także świadkiem wielu historycznych wydarzeń, takich jak hołd lenny, przysięga na wierność Konstytucji 3 Maja, rozpoczęcie przez Tadeusza Kościuszko powstania, bale na cześć Napoleona, rewolucja krakowska, czy wiosna ludów.

Po rozbiorach Polski Kraków wszedł w posiadanie Austrii (poza krótką chwilą istnienia Wolnego Miasta Krakowa). Będąc pod austriackim zarządem kamienice na Rynku zostały uporządkowane. Pod koniec XIX wieku nadano im numery i podzielono na linie. W tym okresie powstały także postoje dorożek, później linie tramwajowe (rozmontowane ostatecznie w połowie XX wieku), a kamienice przeszły w ręce nowej elity jaką były rodziny kupieckie.

XIX wiek przyniósł niestety wiele wyburzeń jeśli chodzi o zabudowania Rynku. W ten sposób zniknęły z niego takie obiekty jak Dom Oficerski, ratusz łącznie ze spichlerzami, mur wokół Cmentarza Mariackiego, część kramów należących do Sukiennic, czy Dom Komisji. Mimo to Rynek Główny nadal ma wielką wartość historyczną. Same jego kamienice w większości wywodzą się ze średniowiecza. Bruk został położony głównie w XIV wieku. Nadal istnieją świetnie wpisane w rynek Sukiennice. Zachowały się także Kościół Świętego Wojciecha i Wieża Ratuszowa. Przy rynku znajduje się także wspaniały Kościół Mariacki. Bliższymi naszym czasom elementami są pomniki Adama Mickiewicza (powstały co prawda dużo wcześniej, ale zniszczony w czasie okupacji hitlerowskiej i odbudowany po wojnie) oraz pomnik Igora Mitoraja. Do historii współczesnej odnosi się także studzienka imienia Walentego Badylaka. Mężczyzna ten dokonał aktu samospalenia protestując przeciwko przemilczeniu prawdy o zbrodni katyńskiej.

Rynek Główny warto odwiedzić nie tylko ze względu na zabytki. Również dzisiaj stanowi on centrum życia Krakowa i jest miejscem licznych wydarzeń. To na nim zawsze odbywa się finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, inauguracja studenckich juwenaliów, czy Międzynarodowe Spotkanie Orkiestr Wojskowych. Nadal także, jak centrum handlu, jest miejscem licznych targów staroci oraz targów z okazji świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy.