Historia portu lotniczego Kraków Balice

Od Czyżyn po Balice – port lotniczy w Krakowie.

Miejsca, które służą nam codziennie często wydają nam się tak wkomponowane we współczesny krajobraz, że nie myślimy o tym, jak mogły wyglądać kiedyś. Każdy budynek, a nawet każda droga mają swoją historię. Nie inaczej jest z portami lotniczymi w Polsce. Jednym z nich jest port Kraków – Balice.

Balice nie były pierwotnie portem wyznaczonym dla Krakowa. Początkowo najważniejsze loty odbywały się z Czyżyn, niedaleko Rakowic. Tam bowiem powstało lotnisko jeszcze przed I Wojną Światową, gdy ta część kraju znajdowała się pod panowaniem Austro-Węgier. I właśnie ten port lotniczy przejęły władze polskie po odzyskaniu niepodległości. W okresie międzywojennym podjęto się rozbudowania tego miejsca, aby poszerzyć jego przeznaczenie. W ten sposób powstały warsztaty produkcyjne i remontowe, szkoła pilotów, a finalnie także 2. Pułk Lotniczy. Oprócz typowo militarnych przedsięwzięć lotnisko rozwinęło się również w kierunku cywilnym. W wyniku tych działań Czyżyny stały się drugim co do wielkości portem w kraju i miały nawet własną linię międzynarodową.

Nie jest zapewne zaskoczeniem wiadomość, że w czasie II Wojny Światowej lotnisko zajęli Niemcy. Przestało ono tym samym służyć celom cywilnym. Po wojnie, teoretycznie, trafiając ponownie w ręce władz państwa polskiego, powinno wrócić do dawnej kondycji. Tak się jednak nie stało. Lotnisko było zaniedbane, a jego rozbudowy były wyłącznie prowizoryczne i na dłuższą metę niczemu nie służyły. Nawet Pułk Myśliwski stacjonujący w tym porcie przeniósł się w 1955 roku do Balic. Dodatkowo powstanie i ciągła rozbudowa Nowej Huty negatywnie wpływały na eksploatację terenów Czyżyn. Nic więc dziwnego, że lotnisko szybko, bo już w 1963 roku, zamknięto. Inna sprawa, że zrobiono to niemalże z dnia na dzień, co pozbawiło Krakowa połączenia lotniczego ze stolicą.

W Balicach tuż przed wybuchem II Wojny Światowej istniało coś na kształt lotniska polowego. Był to zatem teren gotowy do dalszego rozwoju. W latach 50. przeniósł się tam też między innymi Pułk Myśliwski. Dlatego to Balice stały się punktem, który miał zastąpić Czyżyny. Wydzielono tam miejsce na loty cywilne i już w 1964 r. obyło się lądowanie pierwszego samolotu rejsowego Polskich Linii Lotniczych LOT. Dwa lata później oddano do użytku pawilon dla pasażerów. Jest to moment, który możemy określić jako powstanie konkretnego, cywilnego portu lotniczego w Balicach. Nie oznacza to jednak, że zaprzestano dalszego rozwoju, choć nie odbywał się on już w tak szybkim tempie. Kilka lat później wyremontowano pas startowy. Jeszcze w XX wieku przystosowano lotnisko do ruchu międzynarodowego.

Zmiany ustrojowe otworzyły nowy rozdział w historii Balic. PRL zawarło umowę z władzami miasta, w ramach której podjęto się wspólnej rozbudowy i rekonstrukcji lotniska. Pomimo przeszkód gospodarczych oddano wreszcie port do użytku. Główne uroczystości z tym związane odbyły się w 1995 roku i były połączone z nadaniem lotnisku imienia Jana Pawła II. Rok później powstała Spółka z.o.o. – Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice.

Wkrótce zaczęły odbywać się także loty transatlantyckie, a w 2000 roku został otworzony terminal cargo. Jednocześnie sąsiadem portu pozostawało wojsko. Dopiero w 2005 roku Kraków-Balice znalazło się w rejestrze lotnisk cywilnych, co nie zmienia faktu, że obok nadal funkcjonuje jednostka wojskowa pod postacią bazy lotnictwa transportowego.

Współcześnie Port Lotniczy Kraków Balice to nowoczesny port lotniczy zawierający terminale pasażerskie oraz cargo. Obsługuje loty międzynarodowe, w tym także podróże do strefy Schengen. Port jest wciąż poszerzany, ma własną strefę wolnocłową, punkty handlowo-gastronomiczne oraz lożę VIP dla oczekujących na lot pasażerów I klasy. Stanowi jeden z największych portów lotniczych w Polsce.